సంక్రాంతి

కర్షక వందనము 

మూడు జాముల వేళ ఉలికిపడి లేచి

మాడు మీద గోనె చేత ములుగు పట్టి

ఉరుకు పరుగుల మీద గట్టు మీదకు చేరి

చేతికొచ్చిన పంటను చూద్దాము అంటే

వెక్కిరింతల గొంతుతో గాలి ఊళలు పెట్టె

మింగువేత ధోరణిలో వాన చెంపపెట్టు పెట్టె

గడియ గడియకు నీట మునుగుతున్న కాపుని చూసి

నిర్లిప్తతన చేష్టలుడిగి చూస్తున్న కాపుని చూసి

ఏ నాటికి తెలివి తీరునో కదా ఈ మనిషికి

గాలివానలతో చెలిమి మాట నిలకడ లేని మనువని

పైరు పాపలను ఊయలలు ఊపు చేతులే

అంతలోనే గిరాటు వేయు గాలివాటగునని

చినుకు చనుబాలతో వృద్ధి చేయు జల్లులే

అతిశయించిన ప్రేమతో దానినే ముంచెత్తునని

ఏ నాటికి తెలివి తీరునో కదా ఈ కర్షకునికి

గాలివానలతో చెలిమి బుజ్జి వాళ్ళని చేయు బుకాయింపులని...

ఆరు నెలల కష్టము కోతతోనే ముగియు చివరికి

కాలము కలిసి వచ్చిందా, పంట కోతతోనో

అదృష్టము అడ్డము తిరిగిందా, గుండె కోతగానో

పంచ భూతాలతో ఆడే నిత్య పాచికల పందెములో

యేళ్ళ పాటు ప్రతీ ఆటకూ ఉన్నదంతా ఊడ్చి పెట్టి

పణముగా కాయ కష్టమొక్కటే మిగిలిన రోజు జీతగానికి

పాములే తప్ప నిచ్చెనలు ఉండని ఈ కరకు వైకుంఠపాళీలో

నడక నెమ్మదిగా ఒక్కో గడే, పడితే మాత్రం పైనుండి వెన్ను విరిగుడే

అయినా...

పొద్దు పొడవక ముందే జోడెద్దుల సైన్యమును అదిలించుకుంటూ

కర్మ కురుక్షేత్రంలో క్రమం తప్పక అడుగేసుకుంటూ

ప్రతి పూటా ప్రకృతి పరిచిపోయే పద్మవ్యూహాలను

ముందడుగే తప్ప వెన్ను చూపకుండా ఛేదించుకొని పోతూ

కడ దాక సదా పోరు సలిపే అభినవ అభిమన్యుడతడు

సరళి ఏదైయినా క్రమము తప్పని సంక్రమణము ఇది

ఫలితమేమయినా చేయక తప్పని జీవన సమరము తనది

Some Ramblings - Dhurandhar

 

The plan was as audacious as it was unexpected. In the middle of the night, from the least suspecting quarters, a bunch of men with weapons slip into the residential area and fan out, hunting for their targets. Upon finally identifying the potential building, they barge in guns blazing killing a few and taking a few hostage. Terrorist attacks have a sickening sense of predictability - terrorize, kill/take hostage, highlight the cause/message and get away. What is not predictable is how the governments respond to the terrorist attacks - a) Cave to the pressure, give in the to the demands, and rue the decision for years to come. b) The second approach calls for spines of steel and cold blood coursing through the veins, in that, no negotiation, risk the wrath of the public by risking the lives of the hostages, make sure there are no survivors from the kidnappers group during the resuce, and this is more important, send out the message that the government doesn't negotiate - no way, no how. Gold Meir, the Prime Minister of Israel when the hostage drama unfolded during the 1972 Munich Olympics, drew up a doctrine that became a gold standard for hardline governments - you kill one of ours, we will kill all of yours. And so every single member of the operation that planned, funded and executed the Munich hostage crisis was marked down for assassination, even if in foreign lands, officially but surreptitiously sanctioned by the government of Israel, sending out the message loud and clear to anyone that attempted such acts in the future that revenge may not be swift but never forgotten. The same doctrine continues to this day, albeit disproportionately, for killing about a 1000 Jews last year, the government of Israel has exacted way more than its pound of flesh by killing over 60,000 Palestinians and counting. When Chechen rebels lay siege an opera house and demanded its compatriots be released from Russia's prisons, Russia coolly sent it its commandoes who stormed the house, pumped in sleeping gas through the air vents. At the end of siege, more than 100 hostages died, but not one terrorist lived to see the next day. The edifying rule is simple, make terrorism costly.

When the daughter of the then Union home minister was kidnapped, the government of India faced a ethical dilemma - is the life of one in power dearer than an ordinary citizen's? Indian government answered in the affirmative then, released Kashmiri separatists from the prison in exchange for the Daughter. A few years later, an Indian Airlines plane was hijacked and was rerouted to Kandhahar, Afghanisthan. Similar demands - hostages for prisoners, and unfortunately the same playbook played out. Kandhahar was even more agonizing because of the pressure piled on by Indian government by the civil society, pointing at the glaring lopsidedness of administration of justice, that if prisoners can be released for a minster's daughter, why cannot the same rule be applied to the civilians. The Prime Minster had no answer to that question and had to release some hardcore elements back into the society. Attacks of Parliament followed thereafter and the biggest of all on the grandest of stage - Mumbai attacks on 26/11. America got wind of the government's military response to the attack, which had already mobilized and amassed about a lakh of troops on the North Western front, and immediately started its placating measures, offering sops and carrots. All the Indian government posturing remained just that. The government was forced to make a strategic decision of treating the issue as one concerning international law, and not as an act of war, as it tried to bring the perpetrators of the Mumbai massacre to justice through the legal route, sharing dossiers with the Pakistani government about the direct involvement of the terrorist elements operating from Karachi. As is always the ways involving terrorism and Pakistan, the latter brushed aside India's "evidence" as fabrication and intentional maligning of a sovereign nation. 2008 was when Mumbai happened, and seventeen years later, for reasons that had nothing to do with justice, law or diplomatic pressure, other than the fact US is now headed by a maverick leader who was India's dear friend on that day, decided to extradite one of the brains behind the Mumbai operation, David Headley, to India. Up until Modi's government, all the previous administrations simply did not have a clear policy/doctrine on how to handle ISI's proxy war, treating the terrorist attacks as an internal security issue so as to not give the issue the "bhaav" that ISI hoped it would garner on the international stage. And Modi followed Meir's erstwhile rule, giving it the desi twist - eenTH ki jawaab patthar se denge (Come at us with a brick, be prepared for a boulder). It is ISI here and not Pakistani government, because....

...Pakistani state has slipped into a twilight zone long ago. It is a democracy only to the extent that there are elected leaders to the ruling bodies, who are devoid of any real powers that dictate the direction of the nation, viz., finance, internal and external security. It is not entirely a military state, in that the notional ruling heads are, at times, elected, if not always selected; its Press is free, strong and independent, its judiciary, until it comes to matters of savings its own skin, is fiercely vocal. But all these traces of democracy do not add up to the real deal, as Mr. Shashi Tharoor once aplty put, "Pakistan is not a state that has a military, Pakistan is a military that has a state". The military apparatus in order to justify its strong hold on the civic society constantly raises the spectre of the Big Brother neighbor, as it tries to view and route all the democratic operations of the country through its hawkish, self-preservative, security lens, leaving India in a tough spot as to whom to engage diplomatically to resolve long standing issues between the two nations - whether with the civic institutions or with the true powers that be, the military, which is trained to only have a myopic view when it comes to the matters of nation-building. And so the change happened when Modi's government took over to help Pakistan ('s military) understand the cost of doing terrorism in India in its own language - ghar mein ghuske maarenge (Among your four walls is no longer your safe space). Despite the lengthy disclaimer at the start of the movie that this is indeed a work of fiction, please...."Dhurandhar" is not historcal fiction

...every single incident portrayed in the movie is ripped right out of the headlines at various points in time. Infiltration of the Karachi street gangs by the Indian intelligence's covert operatives, drive by shootings of key recruiting members of Lakshar-e-Toiba (there was detailed reportage of how close the coverts came close to offing Dawood Ibrahim at his secretly guarded place in Karachi), Pakistani internal strife with its warring sectarian tribes - the Pasthuns, the Punjabis, the Balochs, the Mohajirs - reminding of the Middle Age's Middle Eastern tribes, the unholy nexus of local politicians and the underworld, and among all this, the hapless civilian society caught between patriotism and propaganda. "Dhurandhar" does not play like a mere movie, it reads like a playbook, like what Indian intelligence would do to counter ISI's strategy, like how coverts are identified, groomed and slipped into the cracks of the society and how the covert, lying in the dark, waiting in the shadows, patiently, for years together, suddenly make their play at the opportune moment, and either slip back into dark, escape or sometimes even get caught (like the Indian operative, Kulbhushan jadhav, whose trial and (death) sentencing sparked a major diplomatic row), whose identities are never acknowledged, whose achievements are never celebrated and whose lives are unlived. At more than three and half hours running time, the movie earns every single minute of it and its movement in and out of facts into plausible territory is as seamless and effective (like halting the proceedings on the screen with real life transcript of the conversations between the terriorits holed up in Taj, Mumbai and their handlers in Karachi)....

Violent, messy long, patient, understated - "Dhurandhar", the movie, is just like its subject.

Some Ramblings - Siva

 

Deep focus was such a big problem back then, particularly in the indoor setting. When two objects were in the frame, one deep and one near, the film lighting "rules" mandated that the objects closer to the frame received all the focus and attention, and consequently, more lighting, than the images in the background. This wasn't much a problem when the primary action happened in front and the background/backdrop was just scenery, used to fill the frame. But when there indeed was a requirement when the background needed as much attention as the foreground, film makers found no answer. All that changed when a young filmmaker and his cinematographer questioned the status quo and practically invented a new way of lighting, for scenes that required the audience to focus as much, if not more, on the periphery of the frame as much as near distant ones. That's what it took - questioning. And cinema was never the same again. "Citizen Kane" ushered in a new age of telling stories through inventive use of the technical elements involved in film production, light, in this situation. As against the conventional wisdom that story is always the key and narrating is all there is to it for a movie, it took a boy wonder to alter the perspective of the audience by reshaping their imaginations, playing around with pieces that weren't all to important for the process of story-telling.

Horror movies always played with light and shadow. For ominous foreboding of something evil that was about to happen, select a wider frame, light the foreground as bright as possible, leave the background a bit darker, have the character move into the towards the frame as slowly as possible. This is not story, this is not story telling, this is all technique. The mind rapidly rearranges the pieces in the mind and automatically expects a jump-scare moment at any time. And to ratchet up the tension even more, leave the background score alone and play it to absolute silence, to leave the emotions heightened and nerves frayed. And then a little movie called "The Blair Witch Project" broke these commandments with glee, selecting close frames, keeping the lighting as shallow as possible, and chucking the background score for good. And how it scared the hell out of its audience is by shifting the focus to a first person's perspective, in that, the action is always through the eyes of the member in the frame, the audience only sees what the character sees. No ghosts, no jump-scares, but the constant fear of the unknown by the darting of the (camera) eyes, generated all the horror, as those filmmakers realized that horror is always in the anticipation. Again, questioning.

"Siva" wasn't really about the story or the story telling, it was all about how the narration unfolded on the screen with how RGV thought about a presentation that hitherto never existed in the telugu film idiom. The camera moved with a purpose, the frame was lit with an intention, even the sound, however brief and intermittent, exploded like the action, and puppeteering these three elements to purposefully manipulate the minds of the audience into feeling a strong emotion that otherwise would have felt flat, had the camera been a wider even by a bit, had the lighting been shallow or the sound had the same old "dishoom dishoom" effects. This is what is truly called a director's vision. "Siva"'s reaches its crescendo not in the now oft-quoted cycle chain scene, but where Naresh get ambushed and beaten hollow and blue. Again, the scene is a ballet in control, minimalism and explosion. When the goon slowly comes from behind Naresh, in first person's perspective, shown only with the shaking handheld camera, and the sound effect of a hockey bat hits Naresh's head from behind, a sharp cut moves the perspective to third person observing Naresh falling like a heavy sack, clutching his head in agony and whimpering in serious pain. It is this sound of Naresh's halted and sharp yelps of pain that truly shoots the emotion of the scene through the stratosphere. Had it been relpaced with the typical background score, or the usual foley effects of bat hitting, head cracking, body slumping, the effect would not had been anywhere close to what it is now. And every element here is a director curating what he wanted in the scene and choreographing just how it should be. And each shot holds for only so long, Naresh clutching his head and face with both his hands, letting out long grunts of pain stopping only to catch some breath and again continuing with the moaning. This scene is an exercise in mastery and manipulation, forcing the audience to feel exactly how the director intended - shock, fear and finally horror, when he is dragged to the nearby rock, his head, caught by his hair, raised by the goon and slammed...no, only suggested as slammed, as the shot smash cuts to the next scene, with a horrifying sound effect of the cracking of the head bleeding into the bursting open of the hospital door by a shocked Siva. And this is a true cherry, not a single of drop of blood shown anywhere, in this arguably most violent scene in telugu filmdom.

"Siva" is more the director's sensibility more than his vision. The sensibility doesn't not allow Asha to be overly dramatic when she says she could only be safe with Siva in the restaurant scene, the sensibility shines through when the politician Machiraju resorts to cold logic when Bhavani threatens him with dire consequences, the sensibility bleeds through in the walk and talk of practically every character in the movie. Sensibility is an expression of the choice, how he would like to see a particular scene unfolding, how he would like to scene lighted, how much he would like his characters to not cross a certain decibel level, even in the most charged up situations. Ironically, even a veteran artist like Nirmalamma, whose instincts would had been entirely rewired for delivering expressions only melodramatically due to her length of her career, appears entirely realistic in her outburst. Sensibility... Sensibility... Sensibility. Direction is not emotional choreography, direction is not story movement, direction is not performance calibration.... direction starts with a sensibility, and the two questions that constantly question the sensibility are "how" and "how much" (elaa, entha).

Pushing every technical element in the process of film making into spaces that it has never ventured before (S. Gopal Reddy's lighthing had never been this way before, and it has never been the same since), RGV's smoke and mirrors act of "Siva" was as phenomenal, as path-breaking and as instrumental for the reimagination of the director's toolkit in Indian cinema, as "Citizen Kane" was for Hollywood.

Some Rambling - One Battle After Another

 

We didn't start the fire...
It was always burning... since the world's been turning
We didn't start the fire...

- Billy Joel

It was fairly apparent that Anderson started this movie, scripting at least, much before the occurrance of the last Presidential election, and though the key beats were borrowed from a novel in the 80s, the actions of the administration in the movie vis-a-vis curbing the illegal immigration, matches, beat for beat, the  current administration policy of rounding up of the illegals by masked immigration agents, hauling them to detention centers in unmarked vans and then forcibly deporting them to, sometimes, their native countries, and other times, to other sanctuary countries that would accept America's contraband for some undisclosed favors. (Ironic it is, when America illegally emigrates foreign nationals to an unrelated third country as part of addressing its own issues with illegal aliens) Prescient or Predictable? As in, it could only go this way, as long as America treats illegal immigration as a law and order issue and throws more (enforecement agencies') bodies at it, as though it wasn't decades of its selfish foreign policies, particularly towards the Latin American nations, supporting dictators, fomenting trouble, meddling with their elections, and helping install friendly regimes favorable towards American businesses, which eventually destabilized their societies and created this morass of mass migration. And now to appear tough in front of its electorate, the adminstration (not just the current one, but the ones before this too, irrespective of their true colors) tries to put the genie back in bottle by building walls across its borders, round up all able bodied men in various enforecement agencies and assign them the lone task of rounding up the sheep on the city roads and herding them back to their pens beyond its borders. Someone once said, America views every problem as a war, because of its history, even naming the heads of the agencies tasked with dealing the issue as "Czars". Does this sound familiar - The nation, troubled by the contraband into its borders, affecting the neighborhoods, upsetting the social fabric, springs into action and creates an agency with its own Czar, arms it to its teeth and mandates it to go after the nations south of its border to try stemming the flow of the product at the source level. Decades after Ronald Reagan's public declaration of war on drugs, again treating the issue as more a law and order one, instead of a demand and supply economic issue or from a public health addiction angle, close to 50 years later, the agencies of DEA, CIA, FBI and now Homeland security are still at it, battling the hundred headed Hydra with limited success. When a character in the movie talks to a History teacher in a classroom adorned with pictures of Founding Fathers and asks, whether the school is indeed teaching the real history of country, and not the "white"washed one written by the slave owners, the resonance sounds deep.

As much America had been an expansionist power right since its inception, there existed a strata of the society that perennially opposed to its money-grubbing policies quite militantly, like the Indians in the 1700s, the blacks during the 1800s, and during the 1900s toolmakers, tradesmen, suffragettes, seamstresses, unions, environmentalists, ant-war activists, civil liberty group and many such. Until the moment the night broke for the dawn, the nation vehemently opposed all these organizations with the brutal might of its machinery, never acknowledging the merit of their argument and tried to squelch the voices with a vice grip of its law, and when the moment finally arrived, a point at which the activism could no longer be ignored, legislations, affirmative actions, civil liberties, regulations, anti-discriminatory rules, occupational safeties et al were enshrined in law, not through the largesse of the heart of the adminstration, but through a consistent effort of collective hands, proving that America is what it is today, not because of its Founding Fathers alone, but also because of its organized, involved, and warring subjects, who forced the hands of the law men to really mean the words "We, the people" they so condescendingly opened their Constitution with. It is not without a bit of irony, when the current President signs an order decreeing the organization "Antifa" (short for, anti-fascist), a terrorist organization, opening a new front, a new chapter and a new page in its haloed book, writing yet another preamble of another struggle of the proletariat against the adminsitration's authoritarian tendencies.

"One battle after another" is a heady mix of politics, social commentary, explosive history, family strife and gut-busting comedy, if that combination even makes any sense, all this without naming names, without taking sides and without any heavy-handedness. Whether Anderson wanted to site an explosive family situation with a chaotic militant backdrop against a heart-wrenching migrant scenario in that order like in a nesting doll situation and make it a family drama, like ordinary people caught in extraorindary circumstances scenario, or move the order around with regards to the macro and the micro making it a political statement about the current times, to each his own. Sean Penn's character of a bottled up military man, played brilliantly by the actor, the secret cabal of the Christmas Adventurer's Club, a secret administrative agency aimed at ensuring the monochromatic hues, more white than dark, of upper echelons and a mad cap, fried family man with a militant past, trying to keep his daugher and his act together, all caught up in the dragnet of illegal immigration, is a serious tip of the hat to "Dr. Strangelove", another heady comedy about Cold War Paranoia.

The technical team firing on all cylinders, the actors on top of their marks, the director on top of his game, all in the service of a feature that will certainly go down as the Strangelove of its generation, "One battle after another" is as relentless in serving up themes, memes and extremes as its title. An absolute masterpiece!

దీపావళి

 చీకటి

సృష్టి మొదలవక ముందు అస్థిత్వము అంధకారపు లోగిలే

బ్రతుకు ఊపిరి తీసుకునే మునుపు చుట్టూ వెలుగు సోకని కూడలే

తనువు సేద తీరను కను రెప్ప దుప్పటి కప్పితే చీకటే

మనసు నెమ్మదించను నిదుర దారిలో తోడు నడిచేది చీకటే

అంకురించిన నుంచి అంతరించే వరకు బ్రతుకు భాగస్వామి చీకటే

పదిరెండు గంటల పాటు దినపు అర్ధనారీశ్వరపు రూపు చీకటే

మనిషి మనికికి ఆవల చేయి వీడని చెలిమి చీకటే

దృష్టి సోకని చోట ప్రమిద వెలిగించు ప్రేరణ చీకటే

జీవితము పొడుగూతా అభయం ఇచ్చే చీకటిని చూసి ఎందుకా భయం?

నిప్పుకు కారణభూతం మార్పుకు సాక్షీభూతం నేర్పుకు ఉత్ప్రేరకం ఈ నిశీధి బంధం

శబ్దము భేదించలేని శూన్యం నుండి

వెలుగు ఛేదించలేని తిమిరము నుండి

మహావిస్ఫోటనతో ఆవిర్భవించిన మనుగడకు

ఈ లేమితనమే మూలము, ఉద్భవానికి ఇది ఉచ్ఛాటనా మంత్రము

వినీలాకాశంలో దివిటీల చమురు కరిగిపోయాక

ఉనికి ఆనవాళ్ళు ఒక్కొక్కటిగా చెరిగిపోయాక

అనంతమైన విశ్వంలో తిరిగి ప్రశాంతమైన నిశ్శబ్దం

సవ్వడి వెలుగుల పురుళ్ళకు వేదిక మరొక మారు సంసిద్ధం

దివ్వెల వరసులు కట్టి వెలుగుకు పట్టం కట్టే ఈ పండగ

చీకటి తండ్రి వెలుగుల కొడుకుని గని మురిసే పండగ

పుస్తక సమీక్ష

కోర్పరేట్ వ్యవస్థ చెప్పుచేతల్లో ప్రభుత్వపు పని తీరుతెన్నులు. ఉద్యోగ సృష్టికర్తలు అన్న గండపెండేరం తొడిగి, ప్రభుత్వపు పందేరాలలో వారికి పెద్ద పీట వేసి, వడ్డించే వాడు మనవాడే అయితే అన్న చందాన వారి పెట్టుబళ్ళకు ప్రతిగా ప్రభుత్వ పెట్టిపోతలు. పన్ను భారాలతో, మౌలిక సదుపాయాల లేమితో అసలే బక్కచిక్కి మూలుగుతున్న దిగువ తరగతి ప్రజానీకం యొక్క ఆకలి తీర్చడానికి అన్నట్టు ఉదారవాద ప్రభుత్వం అతి ఎత్తు నుండి అప్పుడప్పుడూ జారవిడిచే తాటి పళ్ళు. కోర్పరేట్ లాభల పేరుతో పొరుగు దేశాలకి వలస పోతున్న ఉద్యోగాల ప్రవాహాన్ని అడ్డుకోలేక, ఆర్ధిక భద్రత కోసం, మంచి భవిష్యత్తు కోసం అప్పుడే దేశం లోకి అడుగు పెట్టే వలసదారుల మీద స్థానికులకు పెల్లుబిక్కిన ఆగ్రహం. వచ్చిన దారినే మళ్ళిపోవాలని నిరసనలు, బెదిరింపులు, కొండకచో హింసాత్మక హెచ్చరికలు. జాతుల పేరిట ఆగని సంఘర్షణలు. మహిళల హక్కులలో, ప్రముఖంగా ఉద్యోగ విధి నిర్వహణలో, లోపించిన సమతుల్యత --- ఇవన్నీ చదువుతుంటే ఏ 20వ శతాబ్దపు నాగరిక సమాజ జీవన పరిస్థితులగానో, లేదా ఒక అడుగు ముందుకు వేసి 21వ శతాబ్దమో జీవన స్థితిగతులగానో పొరపడడం కద్దు. ఇవే వాక్యాలు 18వ శతాబ్దానికి, ఆ తరువాత 19వ శతాబ్దానికి కూడా అచ్చుగుద్దినట్టు అమరుతాయి అని తెలిస్తే, నాగరితపు నడక ముందుకా, వెనకకా, లేదా ఉన్న చోటే అడుగు వేస్తూ పురోగతని ఏమారుస్తోందా అని అనుకోవడం సహజం. మరి ఈ 300 యేళ్ళలో మార్పు ఏమీ లేదా అంటే, ఉంది, ఖచ్చితంగా ఉంది - ఫాక్టరీ పొగ గొట్టాల సంఖ్య పెరిగింది, అందులో పని చేసే వారీ సంఖ్యా పెరిగింది, అలా అని కార్మికుల జీవన ప్రమాణాలు మారినాయా? పెట్టుబడిదారి వ్యవస్థ వేలు పెట్టని చోటు లేని విధంగా అభివృద్ధి పేరిట సహజ వనరుల సిరులని కొల్లగొట్టి వాటి పునాదుల మీద కోర్పరేట్ వ్యవస్థ ఆకాశ హర్మ్యాల నిర్మాణాలు పెరిగినాయి, అవే సహజ వనరులని తరతరాలుగా నమ్ముకుని, వాటి అదృశ్యంతో ఇక ప్రత్యామ్న్యాయ అవకాశాలు లేక పట్టణాలకు వలస వచ్చి అవే ఆకాశ హర్మ్యాల నిర్మాణాలకి రాళ్ళేత్తే కూలీలుగా అవతరించే ప్రజానీకం కుశలాల మాటో? ధనం పేరిట, మతం పేరిట, రంగు పేరిట, రాజ్యం పేరిట, స్థానికత్వం పేరిట, వలస వాదం పేరిట, ఎన్నో శతాబ్దాలుగా కింద తరగతి ప్రజలు పావులుగా విభజించబడి, ఒక్కొక్కరూ ఒక్కో గడిలోకి నెట్టబడి, వారి చేతిలో ఆయుధాలు పెట్టబడి, వారితోనే, వారి మీదే, వారిని వాడుకునే సాగే ఈ వ్యవస్థీకృత వికృత చదరంగాన్ని నడిపించే అసలు చేతులు ఎప్పుడూ మారలేదు. ఇంతవరకూ ఏ పొట్ట పెరిగి పోయిన పెట్టుబడిదారీ తనకు తానుగా మనసు మార్చుకుని, లాభన్ని పక్కకి నెట్టి, పొరుగు వాడి బాగులోనే తన మేలు కూడా ఉన్నదన్న ప్రాధమిక సూత్రనికి కట్టుబడి, తన విశాల వ్యాపార సామ్రాజ్యంలో అన్ని తరగుతుల ప్రజలని (తన పని చేసే వాళ్ళైనా సరే) కలుపుకు పోయిన పాపాన పోలేదు. పంచడం అన్నది ఒక పాపంగా, ఒక మానసిక రోగంగా, అందినంత అందుకోవడమే, కాకుంటే కొల్లగొట్టటమే పునాది రాళ్ళుగా నిర్మింపబడిన నవ నాగరిక అమెరికా సమాజము యొక్క ఓపెన్ హార్ట్ సర్జరీయే ఈ పుస్తకం . ఆ దేశం "ఆవిర్భవించిన" 1492 నుండి, అంటే నాటి కొలంబస్ నుండి నేటి డోనాల్డ్ ట్రంప్ వరకూ, కేవలం పాత్రల పేరు మార్పుతో, వివిధ కాలాలలో, జరిగిన అవే కధల, అవే వెతల సమగ్ర సంకలనమే ఈ "A People's History of the United States"

అనగనగా ఒక అనచ్ఛాదిత ప్రాంతం. కనుచూపు మేర ఎటువైపుకూ అంతే కంపించని బయళ్ళు, నదీనదాలు, హిమవన్నగాలు, యేళ్ళు, సెలయేళ్ళు, జలపాతాలు, వాటి మీద భీతి లేకుండా సంచరిస్తూ, సహజీవనం చేసే పశు జాతులు, మనుష్య సంతతులూ. అవసరం మేరకే వ్యవసాయం, ఆకలి కోసమే వేట. ప్రకృతి అందించినవి మహా ప్రసాదంగా స్వీకరించి పొట్ట కోసం తప్ప కొల్లకొట్టడం అనే ఊసు కూడా తెలియని స్థానిక "ఇండియన్" జాతి. అది 1492. మూడు ఓడల మీద ముల్లోకాలు జయిద్దామని (కాదు... కొల్లగొడదామని) బయలుదేరిన కొలంబస్ మూఠాకు వక్రమైన విధి రాత వల్ల, గుండ్రమైన భౌగోళిక రూపు వల్ల తారసిల్లిన ప్రాంతాలు, మొదట కేరీబియన్ ద్వీపాలు, ఆ బాటనే మీదుగా ఉన్న నేరానికి అమెరికా దేశం. ఈ ప్రాంతానికి, ఆయన యానానికి ఆ తరువాత కాలం శ్వేత జాతి దిద్దుబాటు చరిత్రకారులు పెట్టుకున్న ముద్దు పేరు - "న్యూ వరల్డ్" (కొత్త ప్రపంచం). 15వ శతాబ్దం నాటికి ఐరోప దేశాలు చీకటి రోజుల నుండి అప్పుడప్పుడే బయట పడుతూ తమ రాజ్య ధన దాహాలను తీర్చుకోవడానికి సాహసికులైన అన్వేషకుల ప్రపంచ యాత్రలను ప్రోత్సహించడం మొదలు పెట్టినాయి. అప్పటికే వేల యేళ్ళ చరిత్రలు, వృద్ధి చెందిన నాగరికతలు వర్ధిల్లుతున్న తూర్పు వైపు దృష్టి సారించి, యాత్రకు పెట్టిన రూపాయి పెట్టుబడికి వందింతలు ఎవరు ప్రతిఫలాలు అందచేస్తారో, వారికి సూదిమొన శాతం వాటా ప్రకటించి బరిలోకి ఉసికొల్పినాయి. ఒక వైపు ధన దాహంతో దూసుకు వస్తున్న పడవలు, మరొక వైపు "సొంతమైన", "వ్యక్తిగతమైన" అన్న పదాలే తెలియని సమిష్టి వ్యవస్థలు. ప్రపంచ ఆర్ధిక మూలాలను కుదిపేసిన, అర్ధ సిద్ధాంతాలను తిరగరాసిన విస్ఫోటాత్మక ఘటన జరిగిన యేడాది 1492. పెట్టుబడికి రాబడే అంతిమ లక్ష్యంగా, ఆ రాబడిని రాబట్టేందుకు మనిషి మాన, ప్రాణాలను సమిధలుగా చేసి వేలార్చిన ఈ కనకధారా యఙ్ఞంలో, సాటి మనిషి దురాశకీ, దౌర్జన్యానికీ, దోపిడికీ బలయిపోయి చివరికి పూర్తిగా అంతరించి పోయిన స్థానిక జాతుల కళేబరాల మీదా, కపాలాల మీదా కట్టబడిన ఈ "న్యూ వరల్డ్", పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్త యొక్క తొలి మూలాలూ, పునాదులూ ఉన్నవి స్మశానాల మీదా, ఎండిన రక్తపుటేళ్ళ బీళ్ళ మీద అన్న విషయం అనుక్షణం గుర్తుచేస్తూ ఉంటుంది. 1492 నుండి అమెరికా స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించుకున్న 1776 వరకూ జరిగిన స్థానికుల నరమేధను యేళ్ళ వారిగా, దశాబ్దాల వారిగా, శతాబ్దాల వారిగా పరిశీలిస్తే, అతిధులుగా వచ్చిన వారిని చేరదీసి ఆశ్రయమిస్తే వారి అమాయకత్వాన్ని ఆసరాగా తీసుకుని, మొదట బంగారం కోసం, తరువాత భూమి కోసం, అటు తరువాత బానిసల కోసం, ఎడారిలో ఒంటె గుడారం కథ చందాన, స్థానికతను క్రమక్రంగా ప్రక్షాళన చేసుకుంటూ పోయి, చివరికి అమెరికా గడ్డ పై పూర్తిగా తమ సార్వభౌమత్వాన్ని ఈ ఐరోప దేశాలు ఎలా చాటుకున్నాయో చదువుతూ ఉంటే, గుర్తువచ్చే వరసలు ఇవే - "ఏ దేశ చరిత్ర చూసినా ఏమున్నది గర్వ కారణం, నరజాతి చరిత్ర సమస్తం రణరంగ ప్రవాహిసిక్తం". ఆ రెండు వందల యేళ్ళ పైబడి జరిగిన దురాక్రమణలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన కోట్లాది స్థానికుల ఉసురు, పొయటిక్ జస్టిస్ గా, ఐరోప వాసులకీ, అటు తరువాత అమెరికా వాసులకీ తగిలిన ప్రతిఫలం - స్థానికులు వలస వాదులకు తగిలించిన పొగాకు.

చరిత్ర అంటే ఫలానా దేశపు దండయాత్రలూ, ఆ రాణీ రూపురేఖా విలాసాలు, ఈ రాజు కీర్తిగానాలా అని కవి వాపోయినట్టు, మళ్ళీ దానిని సమర్ధించుకుంటూ సామెతలు కూడానూ - చరిత్ర అన్నది విజయుల వీరగాధలే అని. జిన్ అందుకు భిన్నంగా తన చూపుని వ్యవస్థ నిర్మించిన హర్మ్యాల వైపు కాక, గుండె మంట నెగళ్ళలో రాటు దేలిన ఎర్రని ఇటుకల వైపు, అణగదొక్కిన జాతుల వెన్నుల మీద నిలిపిన ఇనుప వాసాల వైపు, బలహీనుల రక్తంతో చెమటతో కన్నీళ్ళతో తడిని బలపడిన స్థంబాల వైపు సారిస్తాడు. ఆ మాటని నిర్ద్వంద్వంగా ప్రవేశికలోనే ప్రకటిస్తాడు - చదువరులూ, ఈ పుస్తకంలో మీ దేశభక్తిని ఉద్రేకపరిచే అంశాలు ఏమీ ఉండవు, ఏమన్నా ఉన్నాయి అంటే మొట్టమొదటి పునాది రాయిగా పడ్డ సంస్థల/వ్యవస్థల దురాక్రమణ తత్వం నుండి, ప్రస్తుతం పెట్టుబడిదారీ సిద్ధాంతానికే తార్కాణంగా ఎదిగిన ఈ రాజప్రసాదపు ప్రతి ఒక అంతస్తు నిర్మాణం వెనక దాగి ఉన్న చీకటి కోణాలే అని. ఇది వెలిగిన కాదు, ఒక నలిగిన కథ. మిగతా దేశాల పుట్టుపూర్వోత్తరాల వలే కాక, అమెరికా దేశ చరిత్ర చాలా భిన్నమైనది, ఒక విధంగా ప్రపంచం కళ్ళ ఎదుటే 500 యేళ్ళ క్రితమే ఊపిరి పోసుకున్న పసికూన. దాని బోర్ల పడడం నుంచి, బుడి బుడి నడల గుండా, క్రమక్రమేపీ ఆ దేశం ఎదుగుదల ప్రపంచానికి సుపరిచతమే. ఇందులో దాచే విషయాలు ఏమీ లేవు, మసి పూసి ఏమార్చే అంశాలు అంత కన్నా లేవు. కొలంబస్ చూపించిన దారిలోనే  - ఉపమానంగానూ, ఉన్నదున్నట్టుగానూ - ఆ తరువాత ఎదిగిన సమాజం, అడుగులు తప్పకుండా, దోచుకో-దాచుకో సూత్రాన్ని త్రికరణశుద్ధిగా నమ్ముకుని అంచెలంచెలుగా ఎలా విస్తరించిందో, ఎక్కడో అమెరికా తూర్పు తీరానికి ఐరోప దేశాల నుండి మత విద్వేషం తప్పించుకోవడానికి శరణార్ధులై వచ్చిన వాళ్ళు, ఒక్కక్కరూ దురాక్రమణ దారులై "ఇండియన్"లను వారి అఙ్ఞానం, తమ ఆధిపత్యం, వారి అమాయకత్వం, తమ అవకాశవాదం, వారి నిస్సహాయత, తమ అమానుషత్వం, వారి ఉదాసీనత, తమ చట్టబద్ధతలతో ఒక్కో అడుగు వీరు వేసుకుంటూ ఒక్కో ప్రాంతం నుండీ వారిని జరుపుకుంటూ, ఒక రెండు వందల యేళ్ళ కాలంలో వలస పేరుతో వచ్చిన వారు విస్తరణ పేరుతో ఎలా ఆక్రమించుకుంటూ పోయి చివరికి వారి దేశంలోనే వారికి నిలువ నీడలేకుండా చేసారో గమనిస్తే, సామ్రాజ్యవాదం అన్నది రాచరికపు జన్మ హక్కు కాదనీ, అవసరం-అవకాశం-ఆయుధం సమపాళ్ళలో కలిస్తే ప్రతి సామాన్యుడిలోనూ ఒక సామ్రాజ్యవాది దాగి ఉంటాడని, కాలం కలిసిరాగానే పడగలు విప్పి బుసలు కొడతాడని, దేశ వ్యాప్తంగా లక్షల సంఖ్యలో ఊచకోతకు గురికాబడిన విబ్భిన్న "ఇండియన్" జాతులు ముక్త కంఠంతో ఆక్రోశిస్తాయి. ఈ ప్రక్షాళన పనులను మతం పేరుతో సమర్ధించుకుంటూ, చట్టం పేరుతో శాసనాలు చేస్తూ, ఆవిర్భావమే ఒక దమనకాండ మీద జరుపుకున్న దేశం ఆ తరువాతి కాలాల్లో హింసావాదాన్ని పూర్తిగా వదిలి పెట్టి శాంతి మంత్రాలను (కొంగ) జపం చేస్తుంది అనుకోవడం మూర్ఖత్వమే. స్థానిక "ఇండియన్" లను పూర్తిగ మట్టిగరిపిన తరువాత ఆ మట్టిని సాగు చేయడానికి ఎంచుకున్న తరువాతి తెగ - ఆఫ్రికా నుండి బందీలుగా తేబడి బానిసలుగా పని చేయబడిన నల్ల జాతీయులు. ఆధునిక చరిత్రలోనే బహుశ మరే జాతీ చవిచూడనంత కౄరత్వం రెండు వందల యేళ్ళ పాటు పంటి బిగువున భరించి, "ఇండియన్"ల బూడిదలతో పరిపుష్టమైన అమెరికా నేలని తమ రక్తం మాంసాలతో చదును చేసి నివాస యోగ్యం చేసి శ్వేత సౌధాల్ని నిర్మించి, దేశానికి ఒక రూపు తెచ్చిన అసలు అవిశ్రాంత విశ్వకర్మలు, ఈ నల్ల జాతీయులు.

వివక్ష అన్న ఇంటి పేరుతోనూ, విషాదం అన్న వంటి పేరుతోనూ అమెరికాలో రెండు వందల యేళ్ళ పాటు నల్ల జాతీయులు తమ జాతి చరిత్రను తెల్ల పుటల మీద ఎర్రని అక్షరాలతో రాసుకున్నారు. సూర్యుడు ఒకింత తము పుట్టింటి దేశాల మీద ఎక్కువ ప్రేమని కురిపించిన పాపానికి, పరిణామ క్రమంలో ఆ యెండ బారినుండి తప్పించుకోవడనికి వంటి చాయ కాస్త ఎక్కువయిన (నలుపు అన్నది రంగు ఎక్కువయినదువల్ల, తక్కువయినదువల్ల కాదు) నేరానికి, శ్వేత దేశాల వలస వాదులు రంగు అనేది తమకు దైవ క్రమంగా లభించిన హక్కుగానూ, వారికి అదే చేయి వల్ల సంప్రాప్తించిన శాపంగానూ చూపించి, వారి దేశాలని ఆక్రమించి, వీరిని పట్టి బంధించి సంకెళ్ళు కట్టి, పడవల్లోకి నెట్టి తమ దేశాలకి తరలించుపోయి, ఇక తరతరాల పాటు వారి చేత ఊడిగాలు చేయించుని, వారి సేవల మీద శవాల మీద తమ విలాసాలు, చిద్విలాసాలు నెరుపుకున్న వైనం, గుండె ఉన్న వాడు ఎవరన్నా గర్హించాల్సిందే, మానవత్వం ఉన్న వాడు ఎవరన్నా ఖండించాల్సిందే. 1970ల తరువాత నెమ్మదిగా విద్య, ఉద్యోగ, రాజకీయ, సామాజిక రంగాల్లో మెరుగవుతున్న నల్ల జాతీయుల పరిస్థితులను చూపించి నేటి జాతి దురహంకారులు, ఇంకా ఎంత కాలం వారికి ప్రత్యేక హోదాలు, బుజ్జగింపులు అన్న ఆరోపణలు వింటుంటే, 200 యేళ్ళ పూర్వం పడవల్లో అడుగు భాగాన వందల సంఖ్యల్లో ఇరుకుగదుల్లో, కూర్చునే మాట పక్కన పెట్టి సరిగా నుంచోవడానికి, గుండె నిండా గాలి పీల్చుకోవడానికి సైతం చోటు లేని విధంగా కుక్కబడి, సమ్రుదాల మీద ప్రయాణం చేసి, ఆ యానంలో తిండిలేమితో, రోగాలతో, కాన్పులతో, మతి చలించి పోవడంతో, కాలు మోపుకునే ఇంకాస్త చోటు కోసం కాస్త బలహీనంగా ఉన్న తమ వాళ్ళనే కింద వేసి తొక్కి చంపి పొందిన ఆ ఆరడగూ ఊరటతోనూ, నెలల తరువాత గమ్యం చేరినాక, ప్రాణాల్తో మిగిలిన వాళ్ళన్ని ఇళ్ళ వెనుక పశువుల కొష్టాల పక్కన కట్టిబడి ఉంచి, అవే పశువుల మాదిరిగా కొరడా దెబ్బలు తింటూ, వారి ఆడవారు ఇంటి యజమానుల కోరికలు అన్ని విధాలుగా తీరుస్తూ, పొలాల్లో నెమ్మదిగా పని నేర్చుకుని, ఆ రోజు పొలంలో ఏరిన పత్తి బరువు బట్టి వేసిన తిండి తింటూ, ఉండబట్టలేక తిరగబడితే చెట్టుకు కట్టి చర్మం ఊడిపోయేలా దెబ్బలు తింటూ, ఏ దేవుడు ఇలా మనిషికి విధి రాయగలడు అని కుమిలిపోతూ.....ఒక వంద యేళ్ళు.... వంద యేళ్ళు.... ఇలాంటి గంటలు, 24 సార్లు, ఇలాంటి రోజులు 365 సార్లు, ఇలాంటి యేళ్ళు 100 సార్లు... ఎన్ని తరాలు ఇలా ఊడిగాల్లో ప్రభువుల పాదాల కింద నలిగిపోయాయో, యజమానుల తరాలను పెంచి పోషించడంలో తమ తరాలు కడతేరిపోయినాయో, దేశం అని చెప్పబడుతున్న చిన్న శాతం శ్వేత సంపన్న వర్గం సేవలో తమ జీవితాలు తరించిపోయినాయో తెలుసుకుంటే... గత 50 యేళ్ళగా బెరుకు బెరుకుగా దొడ్డిలోంచి ఇంటి గడపలోకి కాలు మోపుతున్న నల్ల జాతీయుడికి ఇచ్చే ఈ కొద్దిపాటి ఊరడింపు, ఈ చిన్నపాటి ఆశ్వాసన, శతాబ్దాల పాటు వీపు మీద వేసిన కొరడా దెబ్బల చురకలను మాన్పగలదా, వందల యేళ్ళ పాటు కార్చి కార్చి బుగ్గల మీద ఎండిపోయిన రక్త కన్నీటి చారికలను తుడపగలదా? అబ్రహాం లింకన్ 1860ల కాలంలో చేసిన బానిసత్వ నిషేధ చట్టం వారి స్థితిని కాస్త మెరుగు పరిచి ఉండచ్చు కాక, కాని అక్కడ నించి లిండన్ జాన్సన్ 1960 ల కాలం లో చేసిన పౌరహక్కుల చట్టం వరకూ, మరొక వంద యేళ్ళు మరో అంతర్యుద్ధం. అమెరికా దక్షిణ రాష్ట్రాల్లో, నల్లవారు ఇక తమ బానిసలు కారు అన్న వాస్తవాన్ని జీర్ణించులేని ప్రజ, యజమానులం కాకపోవచ్చు కాని పెత్తనం ఇంకా మాదే అన్న ధోరణిలో, నల్లవారిని దరి చేరనీయని, వారికి సమజంలో గౌరవం అందనీయని పద్ధతలు (సామూహిక భోజనశాలల్లో వ్రేలాడకట్టబడిన ప్రకటన - "కుక్కలు, నల్ల వారు ఇక్కడ నిషిద్దం"... ఇది 1960ల్లో....) పరికిస్తే, బానిసత్వం పోయిఉండచ్చు గాక, మనుషుల్లో కుంచితత్వం పోవడానికి ఇంకా కాలం పడుతుందనే విషయం స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.

ఇంత కల్లోలభరితమైన చరిత్రకి జిన్ చూపే ఏకైక కారణం - స్వంత సొత్తు, వ్యక్తిగత ఆస్తి - పెట్టుబడిదారి వ్యవస్థకి బీజం, లాభం అన్న భావన కి ఆది మూలం.

కొలంబస్ 1500వ కాలంలో కేరీబియన్ ద్వీపాలలో చేసిన ధ్వంస రచన తరువాత, ఇక ఓడల బళ్ళు కట్టుకుని సముద్రాల మీద అలల మాదిరిగా అమెరికా తీరానికి ప్రవాహాల మాదిరిగా చేరడం మొదలు పెట్టారు ఐరోపా దేశీయులు, ప్రధానంగా ఆంగ్లేయులు, ఫ్రెంచ్, డచ్, స్పానిష్ జాతీయులు. ఓడలు కట్టిన వాళ్ళు అంతా మారాజులు కారు, ఎక్కువ శాతం తమ దేశాల్లో కూటికి గతి లేని వాళ్లే, చెల్లని నాణేలే, దేశం మారితే అన్నా తమ తలరాతలు ఏమన్నా మారతాయేమో అన్న ఆశతో వచ్చిన కాందిశీకులే. తీరం చేరాక, సాదరంగా ఆహ్వానించిన "ఇండియన్"ల నేల మీదే కన్నేసి కాలంతరములో, ఈ చెల్లని చిల్లి కాణీలే, వందల ఎకరాలకు భూస్వాములై, ఆ భూములను సాగు చేయడానికి తమ దేశాల నించి మరిన్ని సత్తు కాణీలను దిగుమతి చేసుకోవడంతో పాటు, కష్టతర పనులకు తలఒగ్గని జాతిగా పేరు మోసిన ఆఫ్రికా జాతీయుల జుట్టు పట్టుకుని వారిని జట్టు కట్టుకుని, 1776 నాటికి, ఈ రెండు వందల యాభై యేళ్ళ కాలంలో పెట్టుబడిదారులుగా పడగలెత్తారు, ఆ చెల్లని నాణేల తరువాతి తరాలు. భూమి, పంట, దిగుబడి ఎప్పుడైతే పుష్కలంగా చేతికొచ్చి, తమ పూర్వీకులు వేసిన నావిక దారుల్లో తమ మాతృ దేశాలతో వర్తకం మొదలు పెట్టారో, క్రమంగా తమ ఆస్తులను కాపాడుకునేందుకు సమూహాలుగా ఏర్పడి, ఆ సమూహాలు సంఘాలై, సంఘాలు స్థానిక ప్రభుత్వాలై, ఆ ప్రభుత్వాల ద్వారా తమ పెట్టుబళ్ళకు అనుగుణమైన చట్టాలు చేసుకుని, వారి దురాక్రమణకు ఎదురుతిరిగిన "ఇండియన్" జాతులతో యుద్దాలు ఒక వైపు, సంధి ఒప్పందాలు మరొక వైపుగా, పూర్తిగా ఏకపక్ష ఏర్పాట్లు చేసుకుని, తమ పెట్టుబళ్ళను వందింతలు లక్షింతలు చేసుకోగలిగారు ఈ బజారు మనుషులు. ఇంతలో వీళ్ళ లాభాల మీద కప్పం పేరుతో పెత్తనం చేలాయించడానికి చూసిన బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం మీద తిరుగుబాటు చేసి, యుద్ధంలో తమ మోచేతి నీటి మీద బ్రతుకీడ్చే బానిసలను, తమ నీడ కింద బ్రతుకులు వెళ్ళబోసే దిగువ తరగతి పని వారినీ యుద్ధ భూమిలోకి ముందుకు నడిపి, వారి బలపరాక్రమాల మీద స్వతంత్ర్యం తెచ్చుకోగలిగారు. ఇందులో అసలు విషాదమేమిటంటే, నల్ల జాతి బానిసలకు ఇంగ్లండు ప్రభువైనా వచ్చేదేమీ లేదు, ఇంటి ముందు యజమానైనా ఒరిగేది ఏమీ లేదు, తనకు కానిది, తన తలరాతని మార్చని ప్రభువు ఎవరైతే ఏమిటన్న ఆలోచన కూడా దరి చేరనీయక, తమ యజమానులకోసం వారి కప్పాల నుండి లాభల విముక్తి కోసం పోరాటాలు సలిపిన నిస్స్వార్ధ యోధులు, తెలివిలేని అమాయకులు ఆ బానిసలు. స్వతంత్ర్యం సిద్దించింది. తెల్ల దొరలకు ఆర్ధిక స్వేచ్చ లభించింది. ఇంక పెట్టుబడి-రాబడి-లాభాలే పరమావధిగా విస్తరణ సాగింది. పక్క దేశాల మీద యుద్ధాలు ప్రకటించి, వారి భూభాగాలని తమ రాష్ట్రాలుగా కలుపుకుంటూ, అప్పటికే దేశంలో మరుగైపోతున్న, ఒక మూలైపోతున్న "ఇండియన్" జాతుల దగ్గర ఉన్న ఆ కాస్త నేలను కూడా ప్రభుత్వ లాంచనాలతో లాక్కుని, వారితో "జరుగయ్యా... లేకుంటే ఉరికొయ్య" వ్యూహాలతో, 13 రాష్ట్రాలతో మొదలయిన దేశం పక్క శతాబ్దం నాటికి ఒకటి రెండు మినహా ఇప్పటి ప్రస్తుత రూపుని సంతరించుకుంది. ఈ విస్తరణ వెనుక లక్ష్యం ఒకటే - భూమి, పంట, ఖనిజం, వ్యాపారం, పెట్టుబడి, రాబడి. వంద యేళ్ళ క్రితం పెట్టుబడి దారులు, ఆ కాలం తిరిగే నాటికి దొరలయ్యారు. చమురు నిక్షేపాలని పక్క రాజ్యం నించి లాక్కున్న రాష్ట్రంలో కనుగొన్నాక, ఈ దొరలు అందులో పెట్టుబళ్ళు పెట్టి చూస్తుండగా ఇక ధనంతో పని లేని శాసకులయ్యారు. ఇక చెప్పేవాదిదే చట్టం, రాసేవాదిదే రాజ్యం. ప్రభుత్వం అన్నది ప్రజల కోసం, ప్రజల చేత, ప్రజల యొక్క అన్న నానుడి వెనుక నిజ రూపం, పెట్టుబడి యొక్క, పెట్టుబడి కోసం, పెట్టుబడి చేతే ప్రభుత్వం అన్నది.

అక్కడి నించి ఇప్పటి వరకూ అమెరికన్ విధానం స్వార్ధం, స్వలాభం, స్వప్రయోజనం అన్న తారక మంత్రాల చుట్టూనే తిరుగుతూ ఉంది, దీనికి వారు కప్పుకున్న ఉన్నతమైన ముసుగు - స్వేచ్ఛ, స్వతంత్ర్యం, సంతోషాన్వేషణ.

రాజ్యాంగంలోని ప్రతి సవరణ వెనక అభాగ్యుల బలిదానాలూ, రక్త తర్పణలే... ప్రజా ప్రయోజనాల శాసనాల వెనక తిరుగుబాటు దాకా వెళ్ళిన ఉదంతాలే... దేశానికి సంబంధించని ప్రాంతలలో యుద్ధ సమీకరణల వెనక ఆర్ధిక ప్రయోజనాలే...

బైబిల్ లో ఒక సూక్తి - తండ్రుల పాప ఫలాలు పిల్లలకు తప్పని అహారాలు (the sins of the fathers are visited upon the children)... నేడు ఐరోపా లోనూ, అమెరికాలో ప్రబలుతున్న వైషమ్య ధోరణుల విష బీజాలు ఎప్పటివి? ఎక్కడ నాటినవి? ఎవరు నాటినవి?

మేడి పండు పొట్ట విప్పి అసలు రంగు బయట పెట్టిన ఉదంతం... కాదు, విషాదం... కాదు, విప్పిన ఙ్ఞాన నేత్రం,  Howard Zin's "A People's History of the United States"

చవితి

పొట్టివాడు

మూడడుగుల బుడతడికి ఏడ వచ్చెనో కదా

మీసకట్టు మొనగాళ్ళను ఎదిరించు మొండి ధైర్యం

విచిత్ర వేషభూషలతో వచ్చిన వానిని సైతం

గడప దగ్గరే నిలబెట్టి దాటనీయని వింత వైనం

చిన్న వాడవైనా ఇంటికి పెద్ద దిక్కు నీవేనని

చెప్పి పోయినా అమ్మ మాటాకా ఆ ప్రాధ్యాన్యం

అడిగిన తడవుననే ఆలోచించక వరాలిచ్చి

తల మీదకు తెచ్చుకునే తండ్రి పోలికదా ఆ జన్యం

కడుపు చించుకుని పుట్టకున్నా

పోలికలు దించుకుని ఎదిగినట్టున్న

పేరు లేని బాలుని సలిపిన పోరాటం

మొక్క సమము వాని మొక్కవోని తనమునకు నిదర్శనం

పసితనముననే ప్రాణము పణముగా పెట్టుట నేర్పెను

గండములు ఎంతటివి ఐనా ఎదురొడ్డి నిలుచు పరాక్రమమును

ఎడతెగక ఆటంకములు ఎదురు పడు ఉదంతములు నేర్పెను

కంటకములు తొలగించుకుంటూ ముందుకే సాగు పట్టుదలను

పరివిధములుగా పరులు నవ్విపోవు లోక రీతులు నేర్పెను

నమ్ముకున్న దాని మీద నగుబాటు నీడలు సోకలేవను వివేకమును

కదలడు, ఎవ్వరెదురైనా

వదలడు, పట్టినది ఏదైనా

అదరడు, సమస్య ఎంతటిదైనా

బెదరడు, ఒంటిగ నిలిచినా

చిన్న పాపడు, ఈ గణపడు

యుగాది

 మార్పు

వార్ధక్యపు బరువుతో క్రితం పొద్దు నేల గుంకిన భానుమూర్తి

కేరింతలు కొట్టుకుంటూ మరు రోజు నెలబాలునిలా నింగికెగసినా

రాతిరి ముసురినంతనే స్వరపేటికలు సర్దిపెట్టిన పరభృత బృందం

కిలకిల కచ్చేరీలతో మరు ఉదయం మరల తీయని గొంతులు సవరించుకొన్నా

క్రీనీడలు సోకుతుండగానే తమ వాకిళ్ళు బిడాయించుకున్న పూల పూటకూళ్ళమ్మలు

తెల్లవారగానే తిరిగి మెత్తని కంచాలలో రోలంబాలకు రుచులూరు విందులు వార్చి వడ్డించినా

నాడెన్నడో కాల ధర్మము పేరిట వదిలిపోయిన వసంత పెనిమిటి రాక కోసము

తరువు తరుణులు పచ్చదనుముల అచ్ఛాదనములతో నిలువెల్ల సింగారించుకుని వేచి ఉన్నా

....

ఈ వర్ణనలూ వివరణలూ కల్పనలూ కవిత్వాలలో లేని దేని కోసమో వెదుకులాట

ప్రకృతిని చూపించి పరమార్ధాన్ని జొప్పించి అందనిదేదో అందుకోవలనే వెంపర్లాట

కాలభ్రమణం తీసుకొచ్చే మార్పులలో చెప్పిపోయే పాఠాలను కళ్ళతో కంటే

లేని శాశ్వతత్వము కోసం శ్రమించిపోయే స్వాంతనకు కాస్త సాంత్వనను అందించుకుంటాము

మావిచిగురు పులుపును తీయతేనియ పిలుపుగా మార్చిచెప్పే కోకిలల కళను చెవులతో వింటే

గుండెలో దిగులెంత దిగిమింగుకున్నా పెదవి మీద నవ్వు పులుకోమన్న కమ్మని పాఠాన్ని వినగలిగేమూ

మోడువారిన చెట్లు కాలక్రమేణ కొత్త పూతలు వేసే చక్రభ్రమణమును ఆకళింపు చేసుకుంటే

బంధాల చెరలను త్రెంచి అనుబంధాల తెరలను తొలగించే నిర్వాణ సూత్రమును అవగతము చేసుకుంటాము

సృష్టిలో పిపీలకమును నుండి బ్రహ్మాండము వరకు విస్తరించుకున్న ప్రాణికోటి పరికిస్తే

జీవి ఏదయినా జీవితము కొరకు ఆరాట పోరాటములే మనుగడకు మూలసూత్రమని తెలుసుకునేము

....

వచ్చిపోయే కాలాలలో పుట్టిగిట్టే జీవ రాసులతో బట్టగట్టిన పాఠము ఒక్కటే ఒకటి

మర్పే జీవనపు పరమార్ధము, అది తెలుసుకుని స్వాగతిస్తే కాగలము కాల గమనానికి వైతాళికులము

సంక్రాంతి

 పల్లె పిలుపు

బిర్ర బిగిసిన యాంత్రిక జీవనపు కిర్రుకర్రుల నుండి దూరంగా

గిలిగింతలు పెట్టే కువుకువల కిలకిలల వైపు కదులుదాము రా

పంచభూతాలు ప్రదూషింపబడే ప్రదేశాల నుండి వేగంగా

ప్రాణవాయువే ఊపిరి పీల్చుకునే పచ్చదనం వైపు పరువులెత్తుదాం రా

గడియారపు ముళ్ళ అంకుశపు పోట్ల వత్తిళ్ళను తప్పించుకుని పోయి

పనిబరువుతో నేలనంటిన నడుములు తిరిగి సరిచేసుకుందాం రా

అన్నమన్న మాటకు అర్ధాలు మారిపోయిన కలగాపులగాన్ని వదిలి

అవని అందించే మెతుకు మురిపాన్ని అబ్బురముగా చూసివద్దాము రా

రేపటిని నేడే అందుకోవలానే ఆరాటాన్ని అణచుకుని

క్షణాల కన్నిటికీ విలువ కట్టే పల్లె వైపుకు పోదాం రా

ఈ పట్టు భూతల స్వర్గమేమీ కాదు, ఇదొక శ్రామికుల దుర్గం

నలుగు పడని రాతి బెడ్డలని బీట వారిన గట్టి బీళ్ళని

చెమట నీటితో చదును చేసి రుధిర ధారలతో సారము చేసి

పండించినవన్నీ విస్తారముగా వడ్డించి పెట్టిన పచ్చని విస్తరి ఇది

నేలలో నాటిన మొలక గింజగా ఇంటికి చేరే వరకు

అంతరాయాలను తట్టుకుంటూ అవాంతరాలను దాటుకుంటూ

పెంపు చేసే పరిస్థితులే ముంపు తెచ్చే ఉపద్రవాలవకుండ

కన్న తండ్రిగా రైతు పంటను కంటిరెప్పగా కాపాడుకుండే ఈ పట్టు

సేద్యకారుడు సైనికుడిగా మారి చేసే మాతృభూమి సంరక్షణము

పరువులెత్తి పోతున్న కాలాశ్వమునకు పగ్గాలు వేసి

తీరుబడిగా సేద తీరుమనే సాంత్వన దొరుకునిక్కడ

కాలము కాలాలుగా తీరి ఋతువులు మాసాలుగా మారి

సమకూరినదిక్కడ సమయానికి సముచిత స్థానము

విత్తనములు వనముగా విస్తరించుట వేగము వల్ల కాక

వేచి చూచుటందే వున్నదన్న వివరణ ఉన్నదిక్కడ

నాగరికత ఎదుగుదలకు మూలాలు వెదుకు వారికి

నగరాలకు నడిచిపోయిన అడుగుజాడలు నేటికీ చెరిగిపోలేదు ఇక్కడ

పలకరింపులూ పరిచయాలూ మృగ్యమైపోతున్న అధునాతనములో

చిన్న నాటి పాత నేస్తుని అరుపు తిరిగి గుర్తుకు తెస్తుందీ పల్లె పిలుపు